Το 1562, όταν ο Τούρκος Κιλίτζ πασά επισκέφτηκε το έρημο νησί της Σάμου, εντυπωσιάστηκε από την πλούσια βλάστηση και την ομορφιά του νησιού. Με μια σειρά από προνόμια, και με την άδεια του Σουλτάνου, προσκαλεί τους ξεριζωμένους Χριστιανούς και τους ξεσπιτωμένους Σαμιώτες να έρθουν και να κατοικήσουν στην Σάμο. Το σουλτανικό έγγραφο φιρμάνι δίνει φανταστικά προνόμια. Γρήγορα το νησί κατακλύζεται από ομάδες ανθρώπων, που δίνουν στον οικισμό το όνομα της καταγωγής τους. Έτσι έχουμε Βουρλιώτες από τα Βούρλα της Μικράς Ασίας, το Μωραιτοχώρι από τους Μωραίτες του Μωριά. Τους Μυτιληνιούς από την Μυτιλήνη κτλ.

Κοκκάρι

Είναι χτισμένο σε γραφικό κόρφο, που το έμπα το φυλάνε τα δυο αδέλφια. Μεγάλα βράχια με καταπληκτική ομοιότητα, που δίνουν στο χωριό ξεχωριστή γραφικότητα. Φαίνεται πως τα παλιά χρόνια το χωριό έβγαζε πολύ ” κοκκάρι” – το γνωστό μικρό κρεμμυδάκι- έτσι του βγήκε το όνομα. Τα τελευταία χρόνια εξελίχτηκε σε μεγάλο τουριστικό θέρετρο. Χιλιάδες τουρίστες από κάθε γωνιά του κόσμου, μα και πολλοί δικοί μας, περνάνε τις διακοπές τους στο Κοκκάρι. Μερικοί ξετρελαμένοι απ΄την ομορφιά του τόπου και τη ζεστασιά των ανθρώπων, νοικιάζουν εξοχικά καλύβια, ή δωμάτια στο χωριό και μένουν ολόγυρής το χρόνο. Τα ζεστά καλοκαιριάτικα βράδια, στη μικρή πλατειούλα του χωριού δεν πέφτει καρφίτσα. Τα ενδιαφέροντα του χωριού είναι ατελείωτα. Το ίδιο και οι ομορφιές του. Μέσα και γύρω από το χωριό, ακρογιαλιές μοναδικές. Θρύλος η Τσαμαδού, μαγεία ασύγκριτη και τα Λεμονάκια. Γαλάζιο και πράσινο στην αποθέωσή του. Το χωριό γιορτάζει τον προστάτη του, του Αγίου Παντελεήμονα στις 27 Ιουλίου. Λίγο έξω από το χωριό, ένα τέταρτο με τα πόδια, στη θέση Μάννα, είναι το ξωκκλήσι του προστάτη αγίου.

Αυλάκια

Ξεκινάμε από το Κοκκάρι και σε απόσταση περίπου 5 χιλιομέτρων συναντάμε τα Αυλάκια. Μικρός συνοικισμός με λίγα σπίτια και πιο λίγους ανθρώπους. Θάλασσα όμορφη και καθαρή, ιδανική για μπάνιο και ψάρεμα. Καφενείο και εστιατόρια.

Βουρλιώτες

Λίγο έξω από τα Αυλάκια, ένα παρακλάδι στον Εθνικό δρόμο μας ανεβάζει στο ορεινό χωριό Βουρλιώτες. Παντού πεζούλες με αμπέλια. Πρώτο το χωριό στην παραγωγή κρασιού. Τ’ αμπέλια ξεκινάνε από τις πλαγιές του Καρβούνη και φτάνουν στον κάμπο ως τ’ ακρογιάλι. Στα παλιά χρόνια από τα Αυλάκια φόρτωναν κρασιά και μοσχάτα σταφύλια για την Ανατολή. Σήμερα όλη η παραγωγή πηγαίνει στα οινοποιεία του Συνεταιρισμού. Μεγάλο πανηγύρι στις 8 του Σεπτέμβρη – της Βροντιανής με διανομή γιορτής στο Μοναστήρι και γλέντι. Η θέα από ψηλά μαγευτική. Υψόμετρο 320 μέτρα. Απόσταση από το Βαθύ 22 χιλιόμετρα.

Βαλαιοντάτες- Μανωλάτες

Ένα παρακλάδι του Εθνικού δρόμου από τα Πλατανάκια, μας βγάζει την καρδιά του επίγειου παράδεισου, στην πράσινη ζούγκλα της Σάμου, τη μαγευτική τοποθεσία Βαλαιοντάτες.

Μια μεγάλη ρεματιά από βαθύσκιωτα πλατάνια, πικροδάφνες, μυρτιές, καρυδιές και τρεχούμενα νερά, που πηγάζουν από τον Καρβούνη, κάνουν το τοπίο σωστό παράδεισο. Μέσα σε δροσιές με πανύψηλα πλατάνια και κρυστάλλινα νερά, τα εξοχικά κέντρα προσφέρουν στον επισκέπτη ξεκούραση και ρεμβασμό. Το Μάιο πάνω στο φυσικό οργασμό η ρεματιά γεμίζει μελωδίες από τα ερωτευμένα αηδόνια.

Από τους Βαλαιοντάτες ο δρόμος τραβάει ανάμεσα από πλατάνια και μας ανεβάζει στο χωριό Μανωλάτες. Υψόμετρο 350 μέτρα. Πάνω από το χωριό κρέμονται οι δασωμένες κορφές του Καρβούνη. Στις πλαγιές του, πεζούλες από καταπράσινα αμπέλια. Το πανηγύρι την Παρασκευή της Λαμπρής με γιορτή.

Πλατανάκια και Άγιος Κωνσταντίνος

Ωραία τοποθεσία με πλατάνια και εξοχικά κέντρα. Στρίβοντας αριστερά φτάνουμε στην καταπράσινη ρεματιά αηδόνια. Ο περίπατος εκεί κάτω από τα θεόρατα πλατάνια και πλάι στα τρεχούμενα νερά είναι απόλαυση. Πηγαίνοντας; Δεξιά βγαίνουμε στην παραλία του χωριού με πολλές παραδοσιακές ταβέρνες και καφενεία.

Άμπελος

Όμορφο βορεινό χωριό στο βουνό , στις 23/9 υπάρχει πανηγύρι για τον Ιωάννη τον βαπτιστή.

Καρλόβασσι

Δεύτερη σε μέγεθος πόλη του νησιού, μα πρώτο σε έκταση. Σωστότερο τα Καρλοβάσια. Γιατί στην απέραντη έκταση που απλώνεται το Καρλόβασσι, έχουν στήσει τα νοικοκυριά τους 4 κοινότητες, με ξεχωριστή ζωή και ξεχωριστά ενδιαφέροντα.

Πρώτο στη σειρά το παλιό Καρλόβασσι. Χτισμένο πίσω από το ψηλό βουνό, για το φόβο της ληστοπειρατείας που ρήμαζε τότε τα νησιά. Αργότερα καθώς ημερεύουν τα χρόνια, χαμηλώνουν οι άνθρωποι, στην πεδιάδα και στον γιαλό. Έτσι χτίζεται το μεσαίο Καρλόβασσι, το νέο και το λιμάνι. Μεγαλύτερη ανάπτυξη θα πάρει το Νέο, που θα εξελιχτεί σε μεγάλο εμπορικό και βιομηχανικό κέντρο της περιοχής. Εδώ θα παρουσιαστεί η σιδηροδρομική άμαξα. Εμπορική και επιβατική.

Τη μοναδική εκείνη εποχή, ανάμεσα στο Καρλόβασσι και την πόλη της Σάμου θα αναπτυχθεί ένας φοβερός ανταγωνισμός που ωφέλησε τελικά και τις δύο πόλεις. Με τα βυρσοδεψεία του και τις δύο χιλιάδες εργάτες, το Καρλόβασσι. Με τα καπνομάγαζα το Βαθύ και το αντίστοιχο εργατικό δυναμικό. Μικρό Παρίσι, με αρχοντόσπιτα κι’ ωραίες εκκλησιές το Καρλόβασσι. Μέγαρα στην πρωτεύουσα του νησιού. Το ειδύλλιο της αστικής ευδαιμονίας που σφράγισε μια εποχή και χάρισε στο νησί ένα μεγαλείο και μια αρχοντιά, θα αφανίσει ολοκληρωτικά ο Μεγάλος Παγκόσμιος πόλεμος.

Στο Καρλόβασσι ξεχωρίζουν μεγαλοπρεπές εκκλησίες με πολύχρωμους τρούλους και πανύψηλα καμπαναριά. Παλιά αρχοντικά το Πανεπιστήμιο του Αιγαίου. Θλιβερή εικόνα τα κλειστά βυρσοδεψεία, με τις ψηλές άεργες καμινάδες.

Τα τελευταία χρόνια το Καρλόβασσι έχει αποκτήσει νέα ζωή με την ίδρυση πανεπιστήμιου και την παραμονή πολλών εκατοντάδων φοιτητών που δίνουν ζωή και παλμό στην πολη.

Υδρουσα

Χτισμένο στα 400μ στην άκρη μιας απότομης πλαγιάς , μέσα σε πυκνή βλάστηση και πολλά νερά.

Λέκκα

Όμορφο χωριό κοντά στο Καρλόβασσι με 500 κατοίκους.

Κοσμαδαίοι

Μικρό χωριό , μέσα στα πράσινο . είναι στα 600 μέτρα και θεωρείται το υψηλότερο χωρίο στο βουνό Κέρκης.

Καστανιά

Το χωριό βρίσκεται χτισμένο πάνω στο θρυλικό Φτεριά, σε τοποθεσία κατάφυτη από λεύκες, πεύκα και καστανιές. Κρυστάλλινα νερά κελαηδάνε στις ρεματιές. Το χωριό γιορτάζει το 15 Αύγουστου. Προσκύνημα στο τόπο της εκτέλεσης Ελλήνων από τις γερμανικές δυνάμεις κατοχής στον Πόλεμο, στις 30 Αυγούστου.

Μαραθόκαμπος και Βοτσαλάκια

Πατρίδα του Καπετάν-Σταμάτη θρυλικού ήρωα του Κάβο Φονιά. Απ’ τα μεγαλύτερα κεφαλοχώρια του Νησιού μας. Φημισμένο για τ’ ανυπόταχτα παλληκάρια του, τη μεγάλη προσφορά στον Εθνικό ξεσηκωμό και τους ύστερους για τη χιλιάκριβη τη λευτεριά αγώνες του. Σε αγναντερή θέση, ξεχωρίζει η προτομή του Καπετάν-Σταμάτη.

Ο Μαραθόκαμπος αν και χωριό ορεινό, έχει πολλά πάρα δώσε με τη θάλασσα. Ένας μεγάλος αριθμός από τους νέους ανθρώπους του ακολουθάει το ναυτικό επάγγελμα. Πολλοί Μαραθοκαμπίτες είναι καπεταναίοι και ιδιοκτήτες σε μεγάλα ποντοπόρα και μικρά καράβια. Το λιμάνι του χωριού είναι ο Όρμος.

Με πολλά καινούργια και παλιά σπίτια, με εκκλησία μεγαλοπρεπή κ’ όμορφη ακρογιαλιά/αμμουδιά. Παλιά, στους ταρσανάδες του Όρμου ναυπηγούσαν μεγάλα δικάταρτα και τρικάταρτα καΐκια. Σήμερα κάτι μικροκάικα και ψαρόβαρκες. Δυο χιλιόμετρα από τον Όρμο βρίσκεται η γραφική αμμουδιά Βοτσαλάκια. Τόπος ιδανικός για μπάνιο. Στο μήκος της αμμουδιάς, ταβέρνες και πολλά οικογενειακά ξενοδοχεία. Τρία χιλιόμετρα από τα Βοτσαλάκια συναντάμε τη Ψιλή άμμο, τη χρυσή αμμουδιά του νησιού μας. Μια αμμουδιά μοναδική που καμιά περιγραφή δεν μπορεί να αποδώσει την ομορφιά της. Νερά καθαρά και ξέβαθα και άμμος ψιλή και λαμπερή σαν χρυσάφι. Τριγύρω της ένα δάσος από πεύκα και ελιές.

Καλλιθέα

Βρίσκεται στο βορειοδυτικό άκρο του νησιού μετά από τα Βοτσαλάκια και είναι το δυτικότερο χωριό. Με ωραία θέα προς την Ικαρία, το Ικάριο πέλαγος και την Χίο!

Πλάτανος

Ένα από τα πιο όμορφα χωριά του νησιού .Χτισμένο ανάμεσα στον Κέρκη και την Άμπελο σε ύψος 520 μ . Η θέα είναι θαυμάσια με πλούσια βλάστηση και δροσερό νερό . Οι κάτοικοι παράγουν σταφύλια και κρασί.

Κουμεικα

Στην πλατεία του χωριού υπάρχει ένας τεράστιος πλάτανος και στη σκιά του ο επισκέπτης μπορεί να δροσιστεί από τα γάργαρα νερά που κυλούν από μία παραδοσιακή βρύση . Παραδοσιακές λιχουδιές σερβίρονται στις ταβέρνες που πλαισιώνουν την πλατεία του χωριού.

Νεοχώρι

Το χωριό είναι χτισμένο σε μιά πράσινη κοιλάδα , περιστοιχισμένο από ένα απόκρημνο στενό πέρασμα . Οι πολυάριθμοι ελαιώνες κάνουν το χωριό γνωστό για την πολύ καλή ποιότητα του λαδιού που παράγουν.

Σπαθαραίοι

Το ανατολικό μπαλκόνι του Νησιού μας. Πανόραμα μοναδικό. Στο βάθος το γαλάζιο Αιγαίο με τα διαμάντια του Φούρνοι, Ικαρία, Πάτμος, Λειψοί, Αγαθονήσι. Στα δυτικά χωριά της Σάμου Κουμεικα, Σκουραίικα, Μαραθόκαμπος. Χαμηλά οι ακρογιαλιές, Όρμος και Μπάλος. Στο βάθος ο γυμνός και πέτρινος όγκος του Κέρκη. Στη μέση του χωριού ξεχωρίζει μεγαλόπρεπη η εκκλησία του Ταξιάρχη. Μεγάλο πανηγύρι στις 8 Νοεμβρίου, μέρα της γιορτής του προστάτη Άγιου.

Πύργος

Το χωριό Πύργος βασικός παραγωγός κρασιού , μήλων και μελιού . Φημισμένο για τις πλούσιες πηγές που ρέει άφθονο γάργαρο νερό και για την παραγωγή μεγάλης ποικιλίας σταφυλιών . Το χωριό είναι χτισμένο ανάμεσα σε καταπράσινους λόφους ,βυσσινιές , μηλιές , κυπαρίσσια και αμπελώνες.

Πάνδροσο

Γνωστό και ως Αρβανίτες .Χτισμένο 600μ πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας αποτελεί ενα από τα ψηλότερα χωριά του νησιού.

Κουμαραδαίοι

Αυτό το μικρό χωριό είναι γνωστό για τους ελαιώνες του και την καλή ποιότητα ελαιόλαδου . Πλούσιο σε βλάστηση , παράγει μήλα , πορτοκάλια και κυδώνια . Ένας μικρότερος δρόμος που περνά από το χωριό οδηγεί στο Μοναστήρι της Μεγάλης Παναγίας.

Μαυρατζαίοι

Το χωριό αυτό είναι κύριος παραγωγός κρασιού και μήλων . Είναι χτισμένο σε μια απότομη πλαγιά περιτριγυρισμένο από πεύκα και ελιές. Φημίζεται για τα παραδοσιακά κεραμικά του. Το χωριό αυτό έχει πολλές ελιές και μεγάλη παραγωγή κρασιού.

Χώρα

Πρωτεύουσα της Σάμου στα 1821. Είχε γίνει πρωτεύουσα όταν επί Κιλίτζ Πασά άρχισε να ξανακατοικείται το νησί. Βρίσκεται σε θαυμάσια προνομιούχο τοποθεσία στα πόδια του βουνού Άμπελος και στην αρχή του όμορφου κάμπου. Πέρα η θάλασσα με τα νησάκια. Υπάρχει ωραία εκκλησία της Αγίας Παρασκευής.

Ηραίον

Το Ηραίον είναι ένα φημισμένο τουριστικό θέρετρο με μια υπέροχη μεγάλη παραλία και πολλά τουριστικά καταστήματα , εστιατόρια και καφετέριες . Εκεί βρίσκεται και ο φημισμένος ναός της θεάς Ήρας.

Μύλοι

Το χωριό εφοδιάζεται με νερό από τρείς πηγές . Είναι φημισμένο για την μεγάλη παραγωγή του σε πορτοκάλια και άλλα εσπεριδοειδή . Κοντά στο σχολείο του χωριού ανασκαφές έφεραν στο φως έναν Μυκηναϊκό τάφο κατασκευασμένο από πυρόλιθο με δύο ανθρώπινους σκελετούς και πολλά προσωπικά τους αντικείμενα . Οι μελέτες που έγιναν οδήγησαν στο συμπέρασμα ότι ο τάφος αυτός άνηκε σε κάποιο σημαντικό πρόσωπο της εποχής εκείνης.

Παγώνδας

Αυτό το όμορφο γραφικό χωριό είναι ο κύριος παραγωγός ελαιόλαδου , αυτός είναι και ο λόγος που εδώ θα βρείτε πολλά ελαιοτριβεία σύγχρονης τεχνολογίας . Επίσης είναι γνωστό για την παραγωγή πορτοκαλιών και κρασιού.

Μυτηλινιοι

Η παράδοση λέει ότι εκεί ήταν η αρχαία πόλη του Χησία και ότι από τη χαράδρα που κόβει την κοιλάδα περνούσε το ποτάμι Χησίος . Πιστεύεται επίσης ότι στα πολύ παλιά χρόνια η πόλη αυτή διοικούνταν με βάση την Μητριαρχεία ( τον νόμο των γυναικών ) . Από την μυθολογία γνωρίζουμε ότι εκεί ο Διόνυσσος κυνήγησε και τελικά σκότωσε τις Αμαζόνες . Στο χωριό αυτό έχουν βρεθεί πολλές αρχαίες πλάκες . Ένα ανάγλυφο που έχει βρεθεί απεικονίζει ,έναν άνδρα μία γυναίκα και ένα παιδί που κάθονται γύρω από το τραπέζι ( Μουσείο Σάμου ). Στο χωριό θα βρείτε και το φημισμένο Παλαιοντολογικό Μουσείο.

Παλαιοκάστρο

Σε μικρή απόσταση από την πόλη της Σάμου, βρίσκουμε το χωριό Παλαιόκαστρο. Μη ψάξετε πουθενά για κάστρο Αρχαίο ή καινούργιο. Μόνο η εκκλησία του Αη-Γιώργη ξεχωρίζει στο χωριό, και οι ανήσυχοι Παλαιοκαστρίτες, που κάποτε είχαν μεγάλα πάρε- δώσε με την απέναντι Μικρασιατική ακτή. Στο Παλαιόκαστρο γίνεται μεγάλο πανηγύρι τη Δευτέρα της Λαμπρής ή στις 23 Απριλίου όταν η γιορτή του προστάτη Αη – Γιώργη πέσει μετά το Πάσχα. Μετά τη λειτουργία προσφέρεται γιορτή και το βράδυ στη μικρή πλατεία του χωριού γλέντι τρικούβερτο.

Πυθαγόρειο

Είναι κτισμένο στα ερείπια της αρχαίας Σάμου. Το χωριό είναι κτισμένο σε ωραία τοποθεσία και έχει καλή ρυμοτομία που το ξεχωρίζει από τα άλλα χωριά του νησιού. Σημαντικός παράγοντας για την ανάπτυξη του Πυθαγορείου είναι η ύπαρξη στην περιοχή των αξιόλογων αρχαιολογικών μνημείων. Το Πυθαγόρειο σήμερα είναι η καρδιά του τουρισμού. Εδώ βρίσκεται το βαρόμετρο της τουριστικής αγοράς.

Tα καλοκαιριάτικα βράδια στο Πυθαγόρειο είναι μαγεία. Το Πυθαγόρειο είναι σκάλα για τα Δωδεκάνησα και ο σταθμός ανεφοδιασμού για κότερα. Μεγάλες γιορτές γίνονται στο Πυθαγόρειο στις 5 και 6 Αυγούστου. Τη μέρα τούτη γιορτάζει το νησί την Εθνική του Επέτειο. Στον Ιστορικό Ναό της Μεταμορφώσεως του Σωτήρα Χριστού, γίνεται μεγάλος εσπερινός, το πρωί Πανσαμιακή δοξολογία και το βράδυ γλέντι σε ολόκληρο το Πυθαγόρειο.