Δέκατο σε έκταση νησί στη Μεσόγειο με 492 τετρ. χιλιόμετρα, η Σάμος χωρίζεται από τη Μικρά Ασία με τον επταστάδιο, πορθμό των Αρχαίων ( στάδια 7Χ192μ=1.334μ). Νησί ορεινό κατέχεται από δύο βουνά, τον Κέρκη ή Κερκετέα, όνομα που του έδωσαν οι Κερκέτες μεταλλωρύχοι που έρχονταν από την Έφεσο να εργαστούν εδώ. Άλλοι ετυμολογούν το όνομα από το “κέρκω” που σημαίνει βροντώ, από τις βροντές του χειμώνα, που χτυπούν τη περιοχή. Το άλλο λέγεται Άμπελος, από τα πολλά αμπέλια που φτιάχνουν το περίφημο γλυκό σαμιώτικο κρασί. Οι νεότεροι του έδωσαν το όνομα Καρβούνης γιατί εδώ γίνονταν πολλά ξυλοκάρβουνα από το πλήθος των δέντρων που υπάρχουν. Κύριος κόλπος του είναι ο κόλπος της Σάμου και σπουδαιότερο και ασφαλέστατο λιμάνι της πρωτεύουσας. Άλλα λιμάνια, του Καρλοβάσου, του Μαραθόκαμπου, του Πυθαγορείου ( της Αρχαίας Σάμου). Ποτάμια δεν έχει αλλά μόνο χείμαρρους. Έχει όμως πολλές πηγές με καθαρό και ευχάριστο νερό. Για τα πλούσια νερά της ο Όμηρος την αποκαλεί ” Υδρηλή”. Και η οργιαστική βλάστησή της σ’ αυτά οφείλονται.

Το κλίμα της ήπιο και θαυμάσιο. Οι άνεμοι πνέουν ανάλογα με την εποχή από διάφορες κατευθύνσεις εώς μέτριοι και σπανιότερα σφοδροί. Η θάλασσα γύρω από το νησί καθαρή, φωτεινή και διαυγής. Η θερμοκρασία πάντοτε πάνω από το μηδέν και πολύ σπάνια στις ψυχρές μέρες του χειμώνα φτάνει το μηδέν και παγώνουν τα νερά. Οι βροχές πέφτουν πάντα το χειμώνα και αραιά την άνοιξη και το φθινόπωρο. Και τα χιόνια επίσης πολύ σπάνια σκεπάζουν τις κορφές των βουνών και ακόμη σπανιότερα φθάνουν στα χαμηλά.

Η ευφορία της γης, το εξαίρετο κλίμα της, η πρωτοφανής βλάστησή της μαζί με την ομορφιά της, της έδωσαν στην Αρχαιότητα ένα πλήθος ονόματα. Έτσι λεγόταν Άνθεμις ή Ανθεμούσα για τα ωραιότατα λουλούδια της, Φυλλάς ή Φυλλίς για το άφθονο πράσινό της, Δρυούσα για τις βελανιδιές, Πιττυούσα για τα πεύκα της, Κυπαρισσία για τα πολλά και ψηλά κυπαρίσσια της, Μελάνθεμος και Μελάμφυλλος για τη δάφνη της, Παρθενία γιατί μοιάζει με κορίτσι στην ομορφιά, Ιμβρασία από τον ποταμό Ίμβρασο στο Ηραίο, Παρθενορούσα γιατί εδώ γεννήθηκε και παντρεύτηκε η Ήρα. Λεγόταν ακόμα Στεφάνη και Δόρυσσα. Ελαιόφυτο την αποκαλεί ο Αισχύλος. Ο Μένανδρος γράφει πως είναι τόσο εύφορη που και ” ορνίθων φέρει γάλα”. Σάμος θα πρέπει να ονομάστηκε από τους Φοίνικες θαλασσοπόρους που περνώντας από εδώ έβλεπαν το βουνό Κερκετεύς. Σαμά στις ανατολικές γλώσσες σημαίνει ουρανός, τόπος ψηλός, και όσα δηλώνουν ύψος έχουν το ” Σαμά” ως ρίζα. Η Κεφαλλονιά που έχει το βουνό Αίνος (1.672μ) λεγόταν Σάμη και η Σαμοθράκη ( Σάμος η εν Θράκη) έχει το βουνό Φεγγάρι με 1.600μ απ’ όπου καθώς μας λέγει ο Όμηρος….”φαινόταν η Ίδη, φαινόταν η Πόλις του Πριάμου και τα πλοία των Αχαιών”

Και φρούρια έχουμε πολλά που αποκαλούνται Σαμικά και τόπους ψηλούς που στην Αρχαιότητα αποκαλούνταν Σαμαίοι.

Ο πληθυσμός του νησιού έχει σημειώσει μεταπολεμικά, πτώση όπως άλλωστε συμβαίνει με όλα τα νησιά. Αυτό έγινε γιατί διαμορφώθηκαν νέες συνθήκες ζωής και η αστυφιλία εξελίχτηκε σε μαγνήτη που ελκύει τη νεολαία.

Οι κάτοικοι της Σάμου ασχολούνται με την γεωργία, το εμπόριο, τη ναυτιλία και τις τελευταίες δεκαετίες κυρίως το Τουρισμό. Η αγροτική παραγωγή καλύπτει σε μεγάλες ή μικρές ποσότητες όλη την ποικιλία των αγροτικών προϊόντων. Πρώτα έρχεται το λάδι και το κρασί, ακολουθούν οι ελιές, πορτοκάλια, κρεμμύδια, ντομάτα, καρύδια, μύγδαλα και φρούτα διάφορα.

Από τα προϊόντα της βιοτεχνίας ξεχωρίζουν τα κεραμικά και η δίκαια κούπα από πηλό. Μια παράξενη κούπα που έχει την ιστορία και φυσικά την καταγωγή της στην μακρινή αρχαία εποχή.

Σε μερικούς όρμους του νησιού υπάρχουν ακόμα μικρά ναυπηγεία – ταρσανάδες – που φτιάχνουν μικρά καΐκια και βάρκες. Στο όχι μακρινό παρελθόν, στους ταρσανάδες του νησιού κατασκεύαζαν μεγάλα ιστιοφόρα – δικάταρτα και τρικάταρτα – που διασχίζανε τις θάλασσες του Αιγαίου, της Μεσογείου και του Εύξεινου Πόντου, και κουβαλούσαν στην Σάμο διαλεχτά εμπορεύματα.